រឿងកម្ចីវត្ថុបុរាណខ្មែរ! មានការវែកញែកពេញបណ្តាញសង្គម និងក្តីព្រួយបារម្ភចំពោះការខ្លាចបាត់បង់ ឬយកមកវិញជាវត្ថុក្លែងក្លាយ

វត្ថុបុរាណខ្មែរទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង បន្ទាប់ពីសារមន្ទីរជាតិបានបង្កើតឡើងនៅកំឡុងឆ្នាំ១៩១០។ ការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិ បានធ្វើឱ្យប្រទេសមួយចំនួន បានស្នើសុំខ្ចីវត្ដុបុរាណខ្មែរ ដាក់តាំងពិព័រណ៍នៅឯបរទេស អំឡុងមុនសង្គ្រាមស៊ីវិលឆ្នាំទស្សវត្សឆ្នាំ១៩៧០។ ប្រទេសដែលធ្លាប់បានស្នើសុំខ្ចីវត្ថុបុរាណខ្មែរទៅដាក់តាំងបង្ហាញ មានប្រទេសឥណ្ឌា ជប៉ុន បារាំង កាណាដា អាល្លឺម៉ង អេស្ប៉ាញ សហរដ្ឋអាម៉េរិក កូរ៉េជាដើម ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ គឺទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្ចីពីប្រទេសចិន។

នាពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ មាន​មតិ​សាធារណជន​ជាច្រើន​បាន​ពិភាក្សា​ វែកញែក​ពេញ​បណ្តាញ​សង្គម​​ចំពោះ​ការ​ផ្តល់កម្ចីវត្ថុបុរាណ ១៥០រូប​សម្រាប់ដាក់តាំងបង្ហាញក្នុងពិព័រណ៍ចល័តជាសកលនៅទីតាំងចំនួនបីផ្សេងគ្នាក្នុងប្រទេសចិន ដោយនឹងចាប់ផ្ដើមពីសារមន្ទីរខេត្តហ័រពៃនៅចុងឆ្នាំ២០២៦។​ វត្ថុបុរាណខ្មែរទាំងនោះ រួមមានរូបចម្លាក់ទេពទាំងក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនានិងព្រះពុទ្ធសាសនា សម្ភារបុរាណដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់កិច្ចសាសនា និងពុម្ពថ្មដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់សិតគ្រឿងលោហៈ។

​ក្នុង​នោះ​សាធារណជន​បាន​សម្តែង​នូវ​ក្តី​ព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​ការ​ខ្លាច​បាត់បង់​វត្ថុ​បុរាណ​ ដែល​បាន​ផ្ដល់​កម្ចី​ឱ្យ​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​ ខ្លាចយក​ត្រឡប់​មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​បែរទៅ​ជា​វត្ថុ​​ចម្លង​ថ្មី​ និង​ខ្លះ​ទៀត​ខ្លាច​យក​ទៅនោះ​ ជា​ការជួញដូរ​ មិន​មែន​ជា​ការ​ដាក់​តាំង​ ពិព័រណ៍​ពិតប្រាកដ​ ដែល​ហេតុ​ផល​ទាំង​អស់​នេះ​ បាន​ឈាន​ដល់​ការ​រឹះគន់​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ក្រសួង​វប្បធម៌​និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ ថា​បានលួច​យក​សម្បត្តិ​វប្បធម៌​របស់​ដូន​តា​ខ្មែរ​យក​ទៅ​លក់​ជាដើម​។

ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ហ៊ឺ វីរៈ តំណាងរាស្រ្តមណ្ឌលកំពង់ឆ្នាំង និងជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានលើកឡើងថា ក្តី​បារម្ភ​ដែល​បងប្អូន​បាន​លេីក​ឡេីង​នេះ​ ពិតជា​មិន​ខុស​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ហេតុ​ផល​ទាំង​អស់នេះ​ ក៏មិន​ត្រឹមត្រូវ​នោះដែរ​។ ឯកឧត្តមបញ្ជាក់​ជូន​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ថា​ ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ និង​ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ផ្ទាល់​ដោយ​ក្រសួង​វប្បធម៌​និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ ដែល​ជា​សេនាធិការ​ជំនាញ​ បាន​គិតគូរ​យ៉ាង​ល្អិត​ល្អន់​លេីបញ្ហទាំងអស់នេះ​ផងដែរ​។ ចំពោះ​ការងារ​បច្ចេកទេស​ ក្នុង​ការ​​ដឹក​ជញ្ជូន​វត្ថុ​បុរាណ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ដែល​បាន​ស្នើសុំ​កម្ចី​ ត្រូវ​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​អ្នក​ជំនាញ​ខ្មែរ​ដេីម្បី​​វេចខ្ចប់​ មេីល​ថែរក្សា​យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​បំផុត​ទាំង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ និង​កំឡុង​ពេល​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​ក្នុង​ពិព័រណ៍​ និង​មាន​ទាំង​ថ្លៃ​ធានា​រ៉ាប់រង​ក្នុង​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​វត្ថុ​បុរាណ​ទាំង​នោះទៀតផង។ បន្ថែម​ពី​លើ​នោះ​ រាល់​ការ​ចល័ត​វត្ថុ​បុរាណ​ពី​ទីតាំង​មួយ​ទៅ​ទីតាំង​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​ ត្រូវ​មាន​ឯកសារ​ជា​លាយលក្ខណ៍​អក្សរ​ស្របច្បាប់​ ដោយ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​ភាគី​ទាំង​សង​ខាង​​ផងដែរ​។ បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​ការ​តាំង​ពិព័រណ៍​ ប្រទេស​ដែល​បាន​ស្នើសុំ​កម្ចី​ នឹង​ត្រូវ​ប្រគល់​វត្ថុ​បុរាណ​ទាំង​នោះ​មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​។

ឯកឧត្តមបានបន្តថា ចំពោះ​ផលប្រយោជន៍​ ពីការផ្ដល់កម្ចីវត្ថុបុរាណសម្រាប់ការដាក់តាំងបង្ហាញក្នុងពិព័រណ៌ជាសកលនៅប្រទេសចិន ជាមធ្យោបាយមួយសម្រាប់ការផ្សព្វផ្សាយអារ្យធម៌ខ្មែរដែលមានវ័យចំណាស់ជាង ២០០០ឆ្នាំទៅកាន់ប្រទេសចិន។ ក្រោយពីបានផ្សព្វផ្សាយអារ្យធម៌ខ្មែរនៅប្រទេសចិន កម្ពុជានឹង​កាន់​តែ​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរចិន​ ក៏ដូចជា​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​ដែល​បាន​ទស្សនា​ការ​តាំង​ពិព័រណ៍​នោះ​ ឱ្យ​បាន​ស្គាល់​ពី​សិល្បៈ​ វប្បធម៌​ ប្រពៃណី​ អារ្យធម៌​របស់​ខ្មែរ​ ដ៏​មាន​វ័យ​ចំណាស់​មួយ​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ និង​មកទស្សនាប្រាង្គប្រាសាទបុរាណរបស់ប្រទេសកម្ពុជា​កាន់តែ​ច្រើន​ឡើង​។ ក្រៅ​ពីនោះ​ កម្ពុជា​ក៏​នឹង​អាច​ទាក់ទាញ​អ្នក​វិនិយោគទុន​ចិន​ និង​បរទេស​ឱ្យ​មក​ដាក់​ទុន​វិនិយោគ​លេី​វិស័យ​នានាផងដែរ​ ដែល​នេះជាផលប្រយោជន៍សម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍ក្នុងពេល​អនាគត ដោយ​បាន​ផ្ដល់​ផល​ចំណេញ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ ព្រមទាំង​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​កំណេីន​សេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​ ដេីម្បី​ប្រកួតប្រជែង​ក្នុង​តំបន់​ និង​លេី​ឆាក​អន្តរជាតិ​។

តាម​រយៈ​ លោក​ ឆាយ​ វិសុទ្ធ​ ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​សារមន្ទីរ​​ បាន​បញ្ជាក់​ថា​ សរុប​ត្រឹម​ឆ្នាំ២០២៦នេះ កម្ពុជា​មានរូបចម្លាក់មិនតិចជាង​ ៦០០រូបទេ ដែលបានបញ្ជូនទៅដាក់តាំងបង្ហាញ​ និងផ្សព្វផ្សាយនៅបរទេស រួមមានទាំងនៅអឺរ៉ុប អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក និងនៅអាស៊ី ដូចជាប្រទេសចិនជាដើម​ ក្នុងពិព័រណ៍ចល័តជាសាកលនៅប្រទេសដែលមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្នា ដូចជាពិព័រណ៍ចល័តជាសាកលជាមួយ Museums Partner បានតាំងបង្ហាញរូបចម្លាក់ខ្មែរចំនួន​ ១០១ នៅសារមន្ទីរ The Royal Alberta ប្រទេសកាណាដា និងនៅសារមន្ទីរសារមន្ទីរធម្មជាតិនិងវិទ្យាសាស្រ្ត ក្រុងដេនវើ សហរដ្ឋអាមេរិក។​

ពិព័រណ៍ចល័តសហការជាមួយសារមន្ទីរសិល្បៈអាស៊ីហ្គីមេបានតាំងបង្ហាញវត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន​១២៧ នៅសារមន្ទីរសិល្បៈអាស៊ីហ្គីមេ ប្រទេសបារាំង និងនៅវិទ្យាស្ថានសិល្បៈ ក្រុងម៉ីណាប៉ូលិស រដ្ឋម៉ីនីសូតា សហរដ្ឋអាមេរិក។​ ពិព័រណ៍ចល័តសហការជាមួយ Art Exhibitions China បានដាក់តាំងវត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន​ ១២២ នៅសារមន្ទីរ China (Hainan) Museum of the South China Sea ហើយគម្រោងនេះនឹងបន្តរៀបចំដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរចំនួនពីរបន្ថែមទៀតនៅឆ្នាំ២០២៦។

លើសពីនេះ កម្ពុជាកំពុងបន្តគម្រោងពិព័រណ៍វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន​ ២​ នៅសារមន្ទីរ The Asina Civilisation Museum ពិព័រណ៍វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន​ ២​ នៅសារមន្ទីរសិល្បៈក្រុងដេនវើ The Denver Art Museum សហរដ្ឋអាមេរិក និងពិព័រណ៍វត្ថុបុរាណខ្មែរចំនួន៣នៅវិចិត្រសាលជាតិអូស្ត្រាលី National Gallery of Australia ប្រទេសអូស្ត្រាលី៕